Terimler front matter’dan bağlantı çapalı (/glossary/#sha-256) ve DefinedTerm
işaretlemeli A–Z listesi olarak oluşturulur.
Sözlük
Eser sahipliği kanıtının temel terimleri: özet (SHA-256) bir dosyanın parmak izidir; blockchain zaman damgası, dosyanın belirli bir zamanda var olduğunu kanıtlamak için bu parmak izini herkese açık bir deftere yazar; sonuç ise varlık kanıtıdır. Bern Sözleşmesi uyarınca telif hakkı kendiliğinden doğar; tescil bazı ülkelerde isteğe bağlı resmî bir kayıttır.
- Bern Sözleşmesi (Berne Convention)
- Telif hakkı korumasının kendiliğinden doğduğunu ve şekil şartlarına bağlı olmadığını öngören, 180’den fazla ülkenin kabul ettiği uluslararası antlaşma (1886).
- Blockchain zaman damgası (blockchain timestamp)
- Bir özetin, değiştirilemeyen ve geriye tarih atılamayan herkese açık bir blockchain işlemine yazılmasıyla oluşturulan zaman damgası.
- Blockchain’e kayıt (anchoring)
- Bir özeti (veya toplu özeti) zamana sabitlemek için bir blockchain’e yazmak.
- Blok gezgini (block explorer)
- Polygonscan gibi, blockchain işlemlerini, verilerini ve blok zamanlarını gösteren herkese açık web sitesi.
- C2PA / Content Credentials
- Görsellere ve medyaya, nasıl oluşturulduklarını ve düzenlendiklerini gösteren köken bilgisi eklemeye yarayan açık standart.
- Çakışma direnci (collision resistance)
- Aynı özete sahip iki farklı dosya bulmayı pratikte imkânsız kılan özellik. MD5 ve SHA-1 bu özelliği yitirmiştir; SHA-256 yitirmemiştir.
- Çığ etkisi (avalanche effect)
- Bir özet fonksiyonunun, girdideki küçücük bir değişikliğin — tek bir bitin — çıktıyı tamamen değiştirmesi özelliği.
- Delil zinciri (chain of custody)
- Bir delilin kimde ve ne zaman bulunduğunun belgelenmiş geçmişi; delilin değiştirilmediğini göstermek için kullanılır.
- Delilin doğrulanması (FRE 901)
- Bir delilin iddia edildiği şey olduğunun kanıtlanmasını şart koşan ABD Federal Delil Kuralı.
- Dijital hak yönetimi (DRM)
- Dijital içeriğin kopyalanmasını veya kullanımını kısıtlayan teknoloji. SecureAuthor DRM değildir: kısıtlamaz, kanıtlar.
- DMCA kaldırma talebi (DMCA takedown)
- ABD Dijital Milenyum Telif Hakkı Yasası (DMCA) kapsamında, bir barındırma sağlayıcısından veya platformdan ihlal eden içeriği kaldırmasını isteyen bildirim.
- Dönem özeti (period hash)
- SecureAuthor’da bir makbuz paketi listesinin SHA-256 özeti. Polygon’a yazılır ve sertifikalarda toplu özet (Summary hash) olarak basılır.
- eIDAS
- Elektronik imzalar ve zaman damgaları dahil elektronik kimlik ve güven hizmetlerine ilişkin 910/2014 sayılı AB Tüzüğü.
- Bir eserin yaratıcısı olduğunuzu gösteren kanıt — genellikle eserin sizde bulunduğuna dair tarihli bir kayıt ile taslaklar ve kaynak dosyalar.
- Fikir–ifade ayrımı (idea–expression dichotomy)
- Telif hakkının bir fikrin ifadesini — metni, görseli, kodu — koruduğu, ancak fikrin kendisini korumadığı ilkesi.
- Güvenilir zaman damgası (RFC 3161)
- Bir Zaman Damgası Otoritesi (TSA) tarafından RFC 3161 standardına göre imzalanan zaman damgası.
- Örneğin ABD Telif Hakkı Ofisi’nin uyguladığı, yalnızca insanlar tarafından yaratılan eserlerin telif hakkıyla korunduğu kuralı.
- İşlem özeti (transaction hash, tx hash)
- Bir blockchain işleminin benzersiz kimliği; işlemi bir blok gezgininde aramak için kullanılır.
- Kanuni tazminat (statutory damages)
- ABD hukukunda gerçek zararın kanıtlanmasına gerek kalmadan belirlenen tazminat; yalnızca zamanında tescil edilmiş eserler için geçerlidir.
- Makbuz / sertifika
- SecureAuthor’da bir dosyanın adını, boyutunu, SHA-256 özetini, UTC zamanını ve blockchain durumunu gösteren kayıt ve PDF belge. Uygulamada da “Makbuz” adı kullanılır.
- Marka (trademark)
- Bir işletmeyi tanıtan işaretleri — adları, logoları, sloganları — koruyan hak. Telif hakkından farklıdır.
- Merkle kökü, toplu özet (Merkle root)
- Birçok özeti birleştiren tek bir özet; böylece tek bir blockchain işlemi aynı anda çok sayıda dosyayı kaydedebilir.
- NFT
- Alınıp satılabilen bir blockchain tokeni. Yalnızca bir özeti belirli bir zamanda kaydeden zaman damgasından farklıdır.
- Nitelikli elektronik zaman damgası
- AB eIDAS Tüzüğü kapsamında, nitelikli bir güven hizmeti sağlayıcısından alınan ve AB genelinde doğru olduğu varsayılan zaman damgası.
- Nitelikli güven hizmeti sağlayıcısı (QTSP)
- eIDAS kapsamında denetlenen ve AB Güvenilir Listesi’nde yer alan, nitelikli zaman damgası ve imza düzenleme yetkisine sahip sağlayıcı.
- Orijinallik sertifikası (certificate of authenticity, COA)
- Bir sanatçının veya satıcının, bir eseri tanımlayan ve kökenini destekleyen belgesi.
- Ön görüntü direnci (pre-image resistance)
- Bir özeti tek yönlü yapan özellik: bir özet verildiğinde, onu üreten veriyi bulmak pratikte imkânsızdır.
- Önceki teknik (prior art)
- Bir buluşun veya fikrin belirli bir tarihten önce zaten bilindiğine dair kanıt; çoğunlukla patent hukukunda önemlidir.
- Özet, hash (kriptografik özet)
- Verilerden hesaplanan sabit uzunlukta bir değer. Aynı girdi her zaman aynı özeti verir; her değişiklik farklı bir özet üretir; geri çevrilemez.
- Polygon
- Düşük işlem ücretli, herkese açık, Ethereum uyumlu bir blockchain. SecureAuthor özetleri Polygon Mainnet’e yazar.
- Polygonscan
- Herkesin bir işlemi ve zamanını arayabildiği, Polygon blockchain’i için herkese açık gezgin.
- Poor man’s copyright (eseri kendine postalamak)
- Eserinizin bir kopyasını kendinize postalayıp mühürlü zarfı tarih kanıtı olarak saklamak. Zayıf bir kanıttır.
- Sağlama toplamı (checksum)
- Veri bütünlüğünü kontrol etmek için kullanılan değer. SHA-256 özeti kriptografik olarak güçlü bir sağlama toplamıdır.
- SHA-256
- SHA-2 ailesinden (FIPS 180-4), 64 onaltılık karakterle yazılan 256 bitlik bir değer üreten kriptografik özet fonksiyonu.
- Telif hakkı (copyright)
- Eser sahibinin özgün bir eseri çoğaltma, yayma, işleme ve sergileme konusundaki münhasır hakkı. Bern Sözleşmesi ülkelerinde eserin yaratılmasıyla kendiliğinden doğar.
- Telif hakkı ihlali
- Korunan bir eseri, telif hakkı sahibine ayrılmış bir şekilde izinsiz kullanmak.
- Telif hakkı tescili
- Böyle bir sicilin bulunduğu ülkelerde, bir eserin ulusal telif hakkı kurumunda resmî olarak kaydedilmesi. Çoğu ülkede isteğe bağlıdır; ABD’de ek avantajlar sağlar.
- Tespit (fixation)
- Bir eseri dosya veya kâğıt gibi somut bir biçimde kaydetmek; birçok ülkede korumanın başladığı an.
- Ticari sır (trade secret)
- Gizli tutulduğu sürece korunan gizli ticari bilgi.
- Varlık kanıtı (proof of existence)
- Belirli bir dosyanın belirli bir zamanda veya ondan önce var olduğunun kanıtı; genellikle zaman damgalı bir özetle sağlanır.
- Wayback Machine
- Internet Archive’ın web sayfalarından oluşan herkese açık arşivi; bir sayfanın geçmişteki içeriğine dair üçüncü taraf kanıtı olarak sıkça kullanılır.
- Zaman damgası (timestamp)
- Bir şeyin gerçekleştiği veya var olduğu tarih ve saatin kaydı.
Güncellendi:
Bir sonraki dosyanızı saniyeler içinde koruyun
Ücretsiz eser sahipliği kanıtı: SHA-256 özeti, UTC zaman damgası ve Polygon blockchain kaydı. Dosyanız saklanmaz.